Bert Dirrix Diederendirrix Architectuur & Stedenbouw

De stad schreeuwt om transformatie

0 ·Leestijd: 2:45

De druk op onze steden is groot. De stad houdt de economie niet meer bij en het aantal woningen explodeert. Een nieuwe ontwikkeling tekent zich noodgedwongen af: de stad transformeert naar een ander gebruik van zichzelf.

Niet alleen de randsteden lopen vast. Ook de stedelijke clusters elders in het land en zelfs het aangrenzende platteland bezwijken bijkans onder de externe druk. Naar buiten uitbreiden kan de stad al lang niet meer. Alleen inbreiden biedt nog mogelijkheden om de druk op te vangen en de stad te vernieuwen.

'Architectonische mislukkingen van weleer roepen onwillekeurig de reflex op van sloop en nieuwbouw'

Fout en lelijk

Gelukkig staan er in de steden talloze naoorlogse gebouwen. Gelukkig? Veel gemeentebestuurders zijn de grote voormalige industriepanden en kantoorgebouwen een doorn in het oog. De zogenaamde stedenbouwkundige fouten en architectonische mislukkingen van weleer roepen onwillekeurig de reflex op van sloop en nieuwbouw. Daaruit blijkt immers daadkracht en geloof in vooruitgang. Zij vinden beleggers en ontwikkelaars aan hun zijde. Nieuwbouw is immers veel eenvoudiger en doorgaans ook nog goedkoper. En ontwerpers kunnen hun eigen ego toevoegen aan de palmares van de architectuur.

Vooral de bouwwerken die tussen 1960 en 1990 zijn neergezet, zijn vaak het slachtoffer van het onbedwingbare verlangen naar vooruitgang. Ze zijn te jong om onmisbaar te zijn, maar oud genoeg om te worden gesloopt. In die visie zijn ze lelijk, staan ze op de verkeerde plek, vertonen ze bouwkundige gebreken en zijn ze een hinderpaal bij het realiseren van de wensen en behoeften van gebruikers.

Ziel van de stad

In het centrum van Eindhoven staan veel van die lege kantoorpanden. Ze bevinden zich in de buurt van winkels, horeca en cultuurpodia. Ze zijn uitstekend per openbaar vervoer bereikbaar, voor auto’s zijn er parkeervoorzieningen. Eigenlijk zijn het dus uitstekende locaties voor een jong urbaan publiek.

Maar ook om andere redenen verdienen deze bouwwerken en panden een andere waardering. Als belichaming van het verleden maken zij deel uit van de ziel van de stad, van de stedelijke identiteit. Hun robuuste structuur biedt veel mogelijkheden voor een nieuwe invullingen. En hun context is voor ontwerpers een uitdagende inspiratiebron.

'Uiteindelijk moet een gebouw profiteren van de omgeving en omgekeerd. Wederzijdse transformatie dus'

Wederzijds

Gelukkig worden wij de laatste 10 à 15 jaar veel gevraagd om vanuit die visie ons licht te laten schijnen over dergelijke gebouwen. Voor ons is transformatie de uitdaging. En dan gaat het beslist niet alleen om het gebouw zelf. Transformatie betekent voor ons dat we het gebouw teruggeven aan de stad. We zien het gebouw dus niet los van zijn omgeving. Uiteindelijk moet een gebouw profiteren van de omgeving en omgekeerd. Wederzijdse transformatie dus. Bij de herbestemming van een aantal kantoorgebouwen en fabriekspanden van Philips hebben wij deze relatie met de bestaande omgeving gezocht en ook gevonden.

Community

Gebouw Anton op Strijp-S is zo’n pand. Woningcorporatie Trudo wilde een gebouw dat als voorbeeld zou kunnen dienen voor hoogwaardig wonen. Wij hebben aan die wens vormgegeven. Dat betekende dat we een fabrieksgebouw voor mooi wonen geschikt zouden maken. Met als belangrijkste probleem dat de fabriek geen interne ruimtelijkheid bood. Die hebben we zelf gecreëerd met vides en spelonken en met tal van andere spectaculaire ingrepen. Bewoners kunnen er ronddwalen als wonen ze in een kleine stad. Het dak is één grote collectieve voorziening waar bewoners elkaar als een community kunnen ontmoeten. Er is een barbecue, douche, toilet en een logeerunit.

Nog centraler in de stad heeft De Witte Dame een complete transformatie ondergaan. Ooit werden hier gloeilampen vervaardigd, nu is het een community waar design, informatie, kennis en techniek elkaar ontmoeten en versterken. De nieuwe vorm is ontstaan doordat we – analoog aan het Louvre – in het oude pand slechts één grote ingreep hebben gedaan: een grote onderdoorgang als een gat in het gebouw.

Verbeteren

Voor ons is de stad is nooit af. Maar gebouwen zijn geen wegwerpproducten. Ons doel is de stad secuur te verbeteren. Dat geeft houvast en ook resultaat: plekken blijven herkenbaar en zijn tegelijk toekomstbestendig. Verhalen van vroeger krijgen nieuwe betekenis voor de toekomst.

Het aanpassingsvermogen van het stedelijke weefsel is enorm en de mogelijkheden van gebouwtransformatie zijn talrijk. Een stad wordt beter door de openbare ruimte te herwaarderen, op te knappen of uit te breiden en gebouwen te renoveren, te herbestemmen of te transformeren.

Zo schept vitaal hergebruik nieuwe kansen voor een stad.

Vind je dit een interessant artikel? Deel het met je netwerk.

Reacties

Gerelateerde artikelen