Frank van Dillen architect/partner | Molenaar&Bol&VanDillen Architecten

Visie geeft een gebouw betekenis

1 ·Leestijd: 3 minuten

Bij een ‘goed’ en zeker bij een ‘beter’ gebouw kun je van alles bedenken. Vorm, materiaalgebruik en functionaliteit dragen eraan bij. Min of meer materiële kwaliteiten dus. Maar er is meer. Zoals de persoonlijke drijfveer van de architect.

Het begint eigenlijk al als iemand besluit architect te worden. Dat kan om verschillende redenen. Voor mij – en voor mijn partners – geldt echter een maatschappelijk motief. Wij zijn kritisch op onze maatschappij. We zoeken nieuwe verbindingen om het leven en wonen in onze samenleving aangenamer te maken. Als architecten beschikken we over instrumenten om daaraan een bijdrage te leveren. Daarmee kunnen we iets.

Nieuwe stap

Onze oplossing voor een gebouw komt voort uit de context. Daartoe behoren in hoge mate de vragen en behoeften van de klant. Nu zijn er wel meer architecten die de vraag van de klant als uitgangspunt (zeggen) te nemen. Er zijn zelfs vakbroeders die met disruptive architecture die context zelf aan de orde of aan de kaak stellen. Experimentele architectuur is echter niet onze positie. Voor ons is de discussie in de samenleving uitgangspunt en perspectief van onze ontwerpen. Met een gebouw proberen een nieuwe stap mogelijk te maken in de maatschappelijke ontwikkeling. Form follows function dus. Wat niet wil zeggen dat onze gebouwen niet mooi, markant of zelfs sexy mogen zijn…

'Het concept van ‘kleinschalig wonen in leefstijlen’ wilde men graag vormgeven in nieuwbouw, maar niemand had (toen nog) een idee hoe dat zou kunnen.'

Naast opdrachtgever

Doordat wij zo willen werken ontmoeten wij steeds vaker klanten die ons vertellen: ‘Ik wil ergens heen. Ik heb wel ideeën, maar ik weet nog niet hoe en wat. Ik zoek iemand die naast mij wil gaan staan en die doet wat goed is om een nu nog vaag resultaat te bereiken. Iemand die samen met mij optrekt, maar daar ook moeiteloos andere disciplines bij betrekt als dat nodig is.’ Precies zo sprak inmiddels vijftien jaar geleden de directie van verpleeghuis De Hogeweyk in Weesp. In de aanbesteding viel meteen op hoe vooruitstrevend en uniek deze organisatie was in haar omgang met dementerenden. Het concept van ‘kleinschalig wonen in leefstijlen’ wilde men graag vormgeven in nieuwbouw, maar niemand had (toen nog) een idee hoe dat zou kunnen.

Zoektocht

In onze presentatie hebben wij het unieke en bijzondere, maar ook het ongrijpbare en onvoltooide van de visie als uitgangspunt genomen. Aan onze mogelijke opdrachtgevers lazen wij een verhaal voor van Italo Calvino. In De Onzichtbare Stad schrijft hij over ‘het vergeten’, een prachtige metafoor voor dementie. Aan het slot presenteerden wij geen plan, maar een scenario voor de gezamenlijk zoektocht naar een nieuw gebouw. Wij zeiden erbij: ‘Als je deze visie wilt waarmaken, moet je ’t ook echt doen.’ Het leverde ons de opdracht op. En een bijzonder proces.

Herkenbaar

In dialoog zijn we begonnen. In de eerste plaats om de visie op dementie verder aan te scherpen. In de tweede plaats om deze visie ruimtelijk in haar consequenties te doordenken. Uitgangspunt was zoals gezegd het denken in verschillenden leefstijlen. Maar ook het vormgeven van kleinschalig wonen en de mogelijkheden van de bewoners gegeven hun ziektebeeld. Zo maak je voor dementerenden de oude vertrouwde omgeving herkenbaar en weer beleefbaar. Door herkenbare stedenbouwkundige en architectonische principes te koppelen aan samenleven met gelijkgestemden: in het stadse, ambachtelijke, Indische of christelijke milieu. Tussen gelijkgestemden worden mensen rustig en dus minder agressief. De kwaliteit van leven neemt toe en de kosten van zorg verminderen. Onderzoeksbureau Motivaction deed mee om de leefstijlen te definiëren, maar ook trends te ontdekken op basis waarvan veranderde leefstijlen later kunnen worden vormgegeven.

Archetypen

De opgave was nu om de gekozen leefstijlen door te vertalen naar de te bouwen omgeving. Zo zijn er woningen met – afhankelijk van de leefstijl – een open of een dichte keuken. In de ene woning is de keuken (veel) groter dan de woonkamer, in de andere juist omgekeerd. De buitenomgeving op haar beurt moet heel herkenbaar zijn en bij mensen de rustgevende herinnering oproepen aan een ‘straat’, een ‘plein’ en bijvoorbeeld ‘vrijstaand wonen’. Deze drie bouwstenen of archetypen hebben we daarom toegedeeld naar afkomst en leefstijl. Met als resultaat een gevarieerd stedenbouwkundig plan voor het hele nieuwbouwcomplex.

Visie werkt

Zo heeft geleidelijk het hele nieuwe zorgcomplex vorm gekregen als een omgeving waarin mensen hun verleden en achtergrond herkennen, waar zij met zorg en respect worden bejegend, waar het fijn wonen is in een herkenbare woonomgeving, waar zij zich thuis voelen, gezonder en gelukkiger, met zo lang als mogelijk de regie over het eigen leven. Inmiddels is De Hogeweyk toe aan uitbreiding. Het gekozen concept van wonen en zorg blijft overeind, het aantal cliënten groeit van 140 nu naar 170 binnenkort. De visie werkt.

Vind je dit een interessant artikel? Deel het met je netwerk.

Reacties

  • lisa·

    hallo, Door deze webstite is het me nog steeds niet duidelijk wat visie nou betekent. Dit vind ik erg jammer!!!!!!:( groetjessssss, Lisa

  • Gerelateerde artikelen